Slikproblemen

Slikproblemen komen vaak voor bij ouderen en bij mensen met een verstandelijke beperking. Deze problemen kunnen, als ze niet tijdig worden gesignaleerd en behandeld, leiden tot ernstige complicaties, zoals ademhalingsproblemen en ondervoeding. Onder slikproblemen verstaan we slikklachten, slikstoornissen en andere problemen, maar ook problemen die ontstaan wanneer iemand niet meer goed kan kauwen, het eten niet goed weg krijgt of zich telkens verslikt. Het kan ook leiden tot verstikking.

Slikproblemen kunnen een lichamelijke oorzaak hebben (zoals een aanlegstoornis van het maagdarmkanaal of spasticiteit), veroorzaakt worden door coördinatieproblemen, dementie of ontstaan door psychologische factoren, zoals orale overgevoeligheid of angst. Daarnaast spelen omgevingsfactoren zoals de fysieke omgeving, cultuur en begeleidingsfactoren vaak een rol. Denk hierbij aan het verlies van sociale contacten tijdens het eten, het verlies van decorum of angst en machteloosheid bij verzorgers. Zowel Slikproblemen op zichzelf, als de complicaties ervan kunnen leiden tot een lagere kwaliteit van leven.

Stand van zaken

SKILZ is onder regie van procesbegeleiders Alisa Dutmer en Marscha Engelen gestart met de ontwikkeling van een kwaliteitsinstrument voor Slikproblemen. Arjen Louisse, arts voor verstandelijk gehandicapten, is bereid gevonden om namens de NVAVG het voorzitterschap van de werkgroep op zich te nemen. De werkgroep bestaat uit afgevaardigden van NVAVG, NVD, Ergotherapie Nederland, NVLF, ParkinsonNL, V&VN, EMB Nederland en Verenso. Eind 2021 is door middel van een vragenlijst een knelpuntenanalyse uitgevoerd, waar een grote hoeveelheid zorgverleners op heeft gereageerd. Met name op de thema’s signalering en diagnostiek van slikproblemen werden veel knelpunten gemeld. De werkgroep zal begin 2022 verder werken aan de afbakening van het kwaliteitsinstrument voor zorgverleners in de langdurige zorg.

Tijdlijn

Voorbereiding Voorbereiding
Knelpuntenanalyse Knelpuntenanalyse
Literatuuronderzoek Literatuuronderzoek
Conceptversies Conceptversies
Veldconsultaties Veldconsultaties
Formeel commentaar Formeel commentaar
Autorisatie Autorisatie

Voorbereiding

De ontwikkeling van een kwaliteitsinstrument begint bij de voorbereiding. De procesbegeleider begint met een inventarisatie van al lopende (onderzoeks-) initiatieven. Vervolgens gaat de werkgroep verder met het afbakenen van de patiënt-/cliëntgroep, bepalen van de definities en begrippen en welke producten moeten worden opgeleverd

Knelpuntenanalyse

De volgende stap is het uitvoeren van een knelpuntanalyse door vertegenwoordigers van professionals die langdurige zorg verlenen, patiënten/cliënten en hun vertegenwoordigers en mantelzorgers. Op basis van deze analyse worden uitgangsvragen geformuleerd en ontstaat een beeld van de kennislacunes. 

Literatuuronderzoek

Ter voorbereiding op het schrijven van een eerste conceptversie van het kwaliteitsinstrument, wordt systematisch onderzoek gedaan van wetenschappelijke literatuur. Op basis van het literatuuronderzoek, wordt besloten of er aanvullend onderzoek moet worden gedaan. 

Conceptversies

De werkgroep schrijft een conceptversie van het kwaliteitsinstrument, gebaseerd op systematisch onderzoek van wetenschappelijke literatuur en de inbreng vanuit het veld (best practices en ervaringsdeskundigen).  

Veldconsultaties

Om een duidelijk beeld te krijgen van ontwikkelingen over de afgelopen jaren en knelpunten in de praktijk, worden gesprekken gevoerd met professionals die langdurige zorg verlenen, patiënten/cliënten en hun vertegenwoordigers en mantelzorgers 

Formeel commentaar

Na een serie veldconsultaties volgt een formele consultatieronde onder alle belanghebbenden en de leden van de raden. Hierop volgen zo nodig aanpassingen aan het kwaliteitsinstrument.  

Autorisatie

Ten slotte, wordt het kwaliteitsinstrument voorgelegd aan de NVAVG, Verenso en V&VN en andere direct betrokken organisaties voor autorisatie. In de tussentijd worden een implementatieplan en informatie- en scholingsmateriaal ontwikkeld. 

De instrumenten