Mondzorg

Wie een gezonde mond heeft, kan goed eten, ziet er verzorgd uit en heeft minder last van een slechte adem. Ruwweg de helft van de kwetsbare ouderen kampt met klachten als een droge mond, pijnklachten, problemen met kauwen, gaatjes, afgebroken tanden of kiezen, tandvleesproblemen of een slecht zittend kunstgebit. Dat heeft grote impact op hun kwaliteit van leven en is een groot gezondheidsrisico. Ook cliënten in verpleeghuizen of zorgvragers met een verstandelijke beperking worstelen met dit probleem. Zij zijn vaak niet in staat hun mond zelf te verzorgen en kunnen niet altijd helder communiceren over hun pijn of ongemak.

Zorgverleners zijn op zoek naar handvatten hoe te handelen als de mondhygiëne bij cliënten in de langdurige zorg verslechtert of zelfs wordt geweigerd. Ook is er behoefte om de dagelijkse mondverzorging goed in te bedden in de processen, als structurele zorgactiviteit. En er spelen vraagstukken rondom preventie; hoe kan vroegtijdig worden ingespeeld op mogelijke oorzaken om zo verslechtering van de mondgezondheid te voorkomen.  

SKILZ ontwikkelt onder regie van procesbegeleider Bernadette Schutijser en Patricia Jepma een multidisciplinair kwaliteitsinstrument voor de verbetering van mondhygiëne bij mensen in de langdurige zorg.

Er is een werkgroep samengesteld die bestaat uit afgevaardigden van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde (Verenso), Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde (KNMT), Nederlandse Vereniging voor Gerodontologie (NVGd), Vereniging Mondzorg voor Bijzondere Zorggroepen (VMBZ), Organisatie van Nederlandse Tandprothetici (ONT), NVM-Mondhygiënisten, NHL Stenden Hogeschool, Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF) en KansPlus. Irma de Hoop (V&VN) is de voorzitter van de werkgroep en Gert-Jan van der Putten (Verenso) is vicevoorzitter van de werkgroep. De werkgroep wordt daarbij ondersteund door een klankbordgroep, bestaande uit afgevaardigden van de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD), ONT, Centraal Overleg BIJzondere Tandheelkunde (Cobijt), Patiëntenfederatie Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, Vlaams Instituut Mondgezondheid, Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), V&VN, Ergotherapie Nederland, Academische Werkplaats Sterker op Eigen Benen en enkele personen op persoonlijke titel.

Stand van zaken

De werkgroep is eind 2021 van start gegaan. Er zijn knelpunten verzameld vanuit de literatuur en de werkgroepleden. Daarnaast zijn er in januari 2022 twee focusgroepen georganiseerd om knelpunten te verzamelen vanuit het perspectief van zorgverleners en ouders/naastbetrokkenen. De verzamelde knelpunten zijn inmiddels door de werkgroep geprioriteerd. Momenteel worden deze vertaald naar uitgangsvragen. In het tweede kwartaal van 2022 zal gestart worden met het literatuuronderzoek voor de uitgangsvragen die met behulp van literatuur beantwoord kunnen worden.

Tijdlijn

Voorbereiding Voorbereiding
Knelpuntenanalyse Knelpuntenanalyse
Literatuuronderzoek Literatuuronderzoek
Conceptversies Conceptversies
Veldconsultaties Veldconsultaties
Formeel commentaar Formeel commentaar
Autorisatie Autorisatie

Voorbereiding

De ontwikkeling van een kwaliteitsinstrument begint bij de voorbereiding. De procesbegeleider begint met een inventarisatie van al lopende (onderzoeks-) initiatieven. Vervolgens gaat de werkgroep verder met het afbakenen van de patiënt-/cliëntgroep, bepalen van de definities en begrippen en welke producten moeten worden opgeleverd

Knelpuntenanalyse

De volgende stap is het uitvoeren van een knelpuntanalyse door vertegenwoordigers van professionals die langdurige zorg verlenen, patiënten/cliënten en hun vertegenwoordigers en mantelzorgers. Op basis van deze analyse worden uitgangsvragen geformuleerd en ontstaat een beeld van de kennislacunes. 

Literatuuronderzoek

Ter voorbereiding op het schrijven van een eerste conceptversie van het kwaliteitsinstrument, wordt systematisch onderzoek gedaan van wetenschappelijke literatuur. Op basis van het literatuuronderzoek, wordt besloten of er aanvullend onderzoek moet worden gedaan. 

Conceptversies

De werkgroep schrijft een conceptversie van het kwaliteitsinstrument, gebaseerd op systematisch onderzoek van wetenschappelijke literatuur en de inbreng vanuit het veld (best practices en ervaringsdeskundigen).  

Veldconsultaties

Om een duidelijk beeld te krijgen van ontwikkelingen over de afgelopen jaren en knelpunten in de praktijk, worden gesprekken gevoerd met professionals die langdurige zorg verlenen, patiënten/cliënten en hun vertegenwoordigers en mantelzorgers 

Formeel commentaar

Na een serie veldconsultaties volgt een formele consultatieronde onder alle belanghebbenden en de leden van de raden. Hierop volgen zo nodig aanpassingen aan het kwaliteitsinstrument.  

Autorisatie

Ten slotte, wordt het kwaliteitsinstrument voorgelegd aan de NVAVG, Verenso en V&VN en andere direct betrokken organisaties voor autorisatie. In de tussentijd worden een implementatieplan en informatie- en scholingsmateriaal ontwikkeld. 

De instrumenten